top of page

Amin Maalouf Empedokles'in Dostları Konusu ve Yorumu

Güncelleme tarihi: 2 Eyl 2021

Amin Maalouf tarafından kaleme alınan "Empedokles'in Dostları" Atlas Okyanusu kıyısındaki küçük Antioche adasında yaşayan Alec ve komşusu Eve'in çevresinde geçiyor. Geleceğe dair bir kurguyu anlatırken karakterlerini tarihin tozlu sayfalarından seçen Amin Maalouf , geçmişi gelecekle harmanlayarak tarihin tekerrür edebileceğini bize kitabın kahramanları üzerinden göstermek istiyor . Aynı zamanda insanlığın gelecekte ne tür tehlikelerle karşı karşıya olabileceğini ve hatta kendi türümüzün yok oluşuna bizzat kendimizin sebep olacağı bu senaryoyu yarı ütopik yarı distopik bir kurguyla bize anlatmaya çalışıyor . Bunu da yine tarihten seçtiği akıl hocalarıyla yapıyor. Bahsettiğim kişilerden en önde geleni Empedokles . . .


Amin Maalouf Empedokles'in Dostları


YARI ÜTOPİK YARI DİSTOPİK

Çok detay verip kitaptaki tüm sürprizleri bozmak istemiyorum . Kısaca bahsetmem gerekirse kitabın merkezine aldığı olayların ütopik olduğunu düşünüyorum. Çünkü, kendilerine Empedokles'in dostları adını veren gelişmiş topluluk, ölümsüzlüğü keşfetmekle kalmıyor bir de yeryüzü üzerinde hastalıklarından dolayı acı çeken insanlığın tüm dertlerine de deva oluyorlar. Ve bunu da insanoğluna, verdikleri tüm savaşların, döktükleri her damla kanın anlamsızlığını kendi hayatımıza verdiğimiz değeri gözler önüne sererek yapmaya çalışıyorlar .

"Ölüm bizim kadim düşmanımızdır . Çünkü ölümü geriletebilecek bilgiye erişildiğinde , geride ondan başka düşman kalmaz . Sonsuza dek ondan başka bir düşman, verilmeye değer başka bir kavga olmayacaktır . "

"Bugün bizi yeniden düşünmeye ve kim olursak olalım hepimizi kendimize şu temel soruları sormaya teşvik etmelidir : Biz kimiz? Nereye gidiyoruz? Ne olmak istiyoruz? Nasıl bir dünya inşa etmek istiyoruz? Ve bunu hangi değerlere dayanarak inşa etmek istiyoruz? "



Distopik olmasına gelince... Empedokles'in dostları, elde ettikleri bu ilmi karşılıksız bir şekilde insanlığa bahşedince içinde yaşanılan dünya alışılmış düzeninden sapmaya başlıyor ve neredeyse yaşam durma noktasına geliyor. Çünkü şu an hayatımızda var olan neredeyse her detay, basit gündelik eylemler, ölümsüzlük diyebileceğimiz kavram ve onu elde etmenin ucuzluğu karşısında anlamını yitiriyor. İçinde yaşadığımız toplumun kusursuz olmadığının farkındayım ama bu kadar yüksek değere sahip bir şeyin bu kadar kolay elde edilmesi insanoğlunun gelişimini yavaşlatmaktan öte durdurma seviyesine getirir ki kitapta işler bu yönde ilerliyor.

"Artık hastalıklar yenilebildiğine,yaşlılık önlenebildiğine göre , ölüm geriletebildiğine -ve bütün bunlar tek kuruş harcanmadan gökten inmiş bir lütufmuşçasına sağlandığına- göre insanların yaşamındaki hiçbir şey -ne para, ne zaman, ne çalışma,ne toplumsal hiyerarşi ne de güç dengeleri - eskiden sahip olduğu önemde değildi . Toplumlara şimdiye kadar yön veren her şey marjinalleşiyor , çağ dışı kalıyor , hatta anlamsızlaşıyorlardı . "

Yeryüzündeki acıların çok kolay bir şekilde son bulması düşüncesi her ne kadar çekici gelse de, insanoğlunun ve dolaysıyla da toplumların bazı şeylerin anlamı ve değerini kavrayabilmesi için doğru şekilde evrilip gelişmeleri gerekir .


İnsanoğlunun doğasındaki çiğliğinden dolayı, kolay elde edilen hiçbir şeyin değeri bilinemez ve bu şekilde başladığımız noktaya döneriz.  

"Her ne kadar kötü görünse de bir bakımdan tarihin mağlupları , "dünya masasının" yanlış kurulduğuna inananlar için, bu masanın devrilmesi onlar için çok zevkli bir an olsa gerek . "


ANTİK YUNAN GÖNDERMELERİ


Kahramanlarımızın neredeyse hepsinin isimleri Antik Yunan'dan seçilmiş. Amin Maalouf için bu durumu yaratmanın tesadüf olduğuna inanmadığımdan elimden geldiğince kitapta geçen isimlerin tarihte nasıl yer aldıklarını araştırmaya çalıştım. Şahsen bir kaç ilginç detay da fark etmedim değil. Bu yüzden kitapta geçen isimlerin kişilikleri hakkında bulduğum bilgileri sizlerle de paylaşmak istedim.


1-EMPEDOKLES


Empedokles’ten önceki düşünürler var olan her şeyin “arkhe” adını verdikleri üç temel ögeden oluştuğu görüşüne inanıyorlardı . Empedokles ,kendinden önceki düşünürlerinin temel öge olarak belirlediği (Arkhe) ,su, hava ve ateş ögelerine toprağı da ekleyerek hepsini bir arada kullanan ilk düşünür olmuştur . Şimdi Aristo’dan miras kaldığını düşündüğümüz dört element teorisini ilk ortaya atan kişi Empedokles’tir . Aristo ise ondan miras kalan bilgileri geliştirerek bu düşünceyi popüler hale getirmiştir .

Empedokles’e göre bu dört temel öge “sevgi ve nefret” gücüyle birbirine bağlanıp birbirlerinden ayrılabilirler. Yani maddenin oluşmasında birleştirici ve ayrıştırıcı güç olarak sevgi ve nefreti ele almıştır .

Enerjinin korunumuna dair;

“Bu elementlerden tomurcuklananlardı ya da sonsuza kadar öyle olmalıydı … Birinden diğerine yeni yüzlerle karışıp çoğalmalı ve bu kalıcı değişimde olmalılardı”